Wat is hepatitis B?

Hepatitis is een ontsteking van de lever. Het woord is afgeleid van de Griekse woorden ‘hepar’ (lever) en ‘itis’ (ontsteking). Er zijn verschillende soorten hepatitis, omdat een ontsteking van de lever verschillende oorzaken kan hebben.

Hepatitis B is een ontsteking van de lever die veroorzaakt wordt door een virus. Bij hepatitis B gaat het om een ander virus dan bij hepatitis A en C. Het zijn alle drie leverontstekingen die veroorzaakt worden door infectie met een virus. Ze worden daarom ook wel virale hepatitis genoemd.

Hepatitis B is een ernstige leverontsteking die wereldwijd veel voorkomt. Bij ongeveer 90% van de volwassen mensen geneest de leverontsteking vanzelf binnen een half jaar. Dit wordt acute hepatitis B genoemd. Hepatitis B kan echter ook chronisch worden. Dat wil zeggen dat de infectie aanwezig blijft. Bij baby’s wordt de infectie in 90% van de gevallen chronisch. Dat komt doordat het afweersysteem bij baby’s nog niet volledig ontwikkeld is.

Acute en chronische hepatitis B
Acute hepatitis B geeft meestal (vage) klachten. Als de infectie chronisch wordt, verdwijnen de klachten vaak. De infectie blijft echter aanwezig en kan op den duur een ernstige leverontsteking veroorzaken. Iemand met chronische hepatitis blijft besmettelijk voor anderen, ook als er geen klachten zijn.

Verschillende vormen van hepatitis B
Er wordt onderscheid gemaakt tussen:

  • HBe-antigeen positieve hepatitis B
  • HBe-antigeen negatieve hepatitis B
  • Deze heeft een minder gunstig verloop dan de positieve vorm

Behalve dit onderscheid zijn er ook nog verschillende typen van het hepatitis B virus. Deze verschillende typen worden genotypen genoemd. Sommigen genotypen komen vooral rondom de Middellandse Zee voor. Een ander genotype ziet men vooral in Noordwest Europa. Soms is de behandeling afhankelijk van het genotype.

Hepatitis B is een virus. We maken antistoffen aan tegen dit virus, zodra het ons lichaam binnenkomt. Daardoor kunnen we maar één keer in ons leven hepatitis B krijgen. Wanneer we nogmaals in contact komen met het virus, zijn we immuun. De antistoffen in het bloed ruimen het virus de tweede keer direct op en we worden dan niet ziek.

Oorzaak hepatitis B

Hepatitis B is een heel besmettelijk virus. Het wordt overgedragen via bloedbloedcontact of via seksueel contact. Hepatitis B is daarom ook een zogenaamde seksueel overdraagbare aandoening (SOA). Hepatitis B is vele malen besmettelijker dan bijvoorbeeld het hiv-virus dat aids veroorzaakt. Dat komt doordat het hepatitis B virus lange tijd buiten het menselijk lichaam kan overleven. Baby’s kunnen hepatitis B bij de geboorte oplopen als hun moeder besmet is.

Bekende manieren van overdracht zijn:

  • Onveilig vrijen, zonder condoom
  • Via gebruikte injectienaalden
    Bijvoorbeeld bij het spuiten van drugs. In westerse landen gebruiken artsen alleen steriele naalden. In niet-westerse landen is dat helaas nog niet altijd het geval.
  • Via scheermesjes
    Door scheermesjes van huisgenoten te gebruiken die besmet zijn, kunt u het virus oplopen. Ook via scheermesjes of scheerapparatuur bij de kapper kan het virus overgedragen worden. Wees met name voorzichtig bij kappers in niet-westerse landen.
  • Door gezamenlijk gebruik van tandenborstels
  • Via naalden die gebruikt worden bij acupunctuur
  • Bij het zetten van een tatoeage of piercing
    Ook hier loopt u met name risico in landen waar de hygiënische omstandigheden en eisen minder goed zijn.
  • Via bloedtransfusie
    In Nederland is dit uitgesloten omdat het bloed gecontroleerd wordt op hepatitis B. In niet-westerse landen is dit nog niet altijd zo.

Vaccinatie
Bij de GGD kunt u zich laten vaccineren tegen hepatitis B. Dit wordt geadviseerd aan mensen uit risicogroepen, zoals mensen met wisselende seksuele contacten, homoseksuele mannen, prostituees en spuitende drugsgebruikers. Ook als u voor langere tijd op reis gaat naar een niet-westers land, kan vaccinatie raadzaam zijn. De plaatselijke GGD kan u hier meer over vertellen.

Klachten en symptomen van hepatitis B

Hepatitis B is een verraderlijke ziekte: u kunt zich doodziek voelen of er helemaal niets van merken. In beide gevallen bent u wel besmettelijk voor anderen. Het komt regelmatig voor dat mensen helemaal niet weten dat ze hepatitis B hebben.

Veelgehoorde klachten bij hepatitis B zijn:

  • Ernstige vermoeidheid
  • Misselijkheid
  • Braken
  • Spier- en gewrichtspijn
  • Verminderde eetlust
  • Jeuk
  • Pijn in de bovenbuik
  • Geelzucht
    In sommige gevallen hebben mensen last van geelzucht: het geel zien van de huid en het oogwit, soms in combinatie met een donkergekleurde urine en een ontkleurde ontlasting.

Chronische hepatitis B

Een chronische hepatitis B geeft vaak lange tijd niet of nauwelijks klachten. Ondertussen kan de leverontsteking zich uitbreiden. Op den duur kan de ontsteking overgaan in verbindweefseling van de lever. Bij dit proces wordt weefsel van de lever omgezet in littekenweefsel. Dit proces wordt levercirrose genoemd. Levercirrose is een ernstige aandoening. Uitgebreide informatie over levercirrose vindt u elders op deze website.

Hoe wordt de diagnose hepatitis B gesteld?

Bloedonderzoek
Hepatitis B kan vastgesteld worden door middel van bloedonderzoek. De huisarts kan bloedonderzoek doen naar het virus dat hepatitis B veroorzaakt. Door middel van bloedonderzoek kunnen ook de leverfuncties onderzocht worden. Deze leverfuncties geven een beeld van het functioneren van de lever. Bij een leverontsteking kunnen verschillende leverwaardes verhoogd zijn. Meer informatie over deze leverwaardes vindt u elders op deze website bij leverfunctie-onderzoek.

Chronische hepatitis B
Als u chronische hepatitis B heeft, is regelmatig onderzoek naar de leverfuncties raadzaam. Soms in combinatie met een echo of een punctie van de lever. Een echo is een beeldvormend onderzoek met behulp van geluidsgolven. De arts krijgt een beeld van de uitgebreidheid van de ontsteking. Ook levercirrose is meestal goed te zien op een echo. Soms is een leverpunctie noodzakelijk om te achterhalen hoe het met de lever gesteld is. Tijdens een punctie gaat de arts met een holle naald via uw buikwand in uw lever. Dit gebeurt onder plaatselijke verdoving. Via de holle naald wordt wat weefsel opgezogen. Dit wordt vervolgens in het laboratorium onderzocht.

Behandeling van hepatitis B

Acute hepatitis B geneest bijna altijd vanzelf, binnen een half jaar. Een gezonde voeding en leefstijl bevordert de genezing, maar behandeling is meestal niet nodig. Leef- en voedingsadviezen leest u onder ‘tips en adviezen. In zeer ernstige gevallen schrijft de arts virusremmers voor. 

Medicijnen
Er zijn verschillende medicijnen die gebruikt worden bij de behandeling van chronische hepatitis B. De behandeling is verschillend per persoon. De specialist bepaalt de behandeling op basis van de leverfuncties, het type virus, de klachten en persoonlijke factoren. Het is belangrijk dat u onder controle bent bij een specialist die ervaring heeft met chronische hepatitis B.

Er zijn verschillende soorten medicijnen die de specialist kan voorschrijven:

  • Interferonen en de ‘nieuwere’ peginterferonen.
    Deze medicijnen stimuleren het eigen afweersysteem en remmen de virusdeling. Het hepatitis B virus wordt zo onderdrukt. Deze medicijnen worden via een injecties toegediend en ze hebben vaak vervelende bijwerkingen. Daarom zijn ze niet voor iedereen geschikt. Peginterferonen kunnen ervoor zorgen dat het virus uit het lichaam verdwijnt, zodat u geneest.
  • Anti-virale medicijnen
    Deze remmen de deling van het virus, en daarmee de ontsteking van de lever. Een nadeel van (sommige van) deze medicijnen is dat het op den duur bij veel mensen niet meer werkt. Het virus is dan ongevoelig (resistent) geworden voor de medicijnen. Anti-virale medicijnen moeten bij chronische hepatitis B vaak levenslang geslikt worden.

Bron: Maag Lever Darm Stichting