Dikkedarmpoliepen

Wat is en dikkedarmpoliep?
Een poliep is een 'uitgroeisel' van het slijmvlies. Slijmvlies is het weefsel dat inwendige lichaamsholten bekleedt. Poliepen kunnen overal in het lichaam voorkomen waar zich slijmvlies bevindt, zoals in de neus, blaas en ook in de darmen.
Vooral in de dikke darm komen poliepen voor en dan bij meestal bij mensen op hogere leeftijd.
Een poliep kan verschillende vormen hebben: bol- of knopvormig, paddestoelvormig of bijvoorbeeld schotelvormig. Er zijn hele kleine poliepen (als een speldeknop) maar ook grote met een doorsnede van enkele centimeters.

Darmpoliepen en darmkanker
Hoewel een poliep in principe uit goedaardig weefsel is opgebouwd, kan deze zich tot een kwaadaardig weefsel ontwikkelen. Het weefsel heeft dan de neiging door de lagen van de darmwand heen te woekeren.
We weten uit wetenschappelijk onderzoek dat het lang duurt voordat zich uit een goedaardige poliep een kankergezwel kan ontwikkelen. Hoewel slechts een klein percentage van alle poliepen uiteindelijk tot een kwaadaardige aandoening leidt, weten we nooit van tevoren of een bepaalde poliep in de toekomst wel of niet kwaadaardig zal worden.
We moeten er daarom vanuit gaan dat iedereen die één of meer onschuldige poliepen heeft, een verhoogd risico heeft om in de toekomst darmkanker te krijgen.
Met andere woorden: het wegnemen van een (goedaardige) poliep vermindert de kans op darmkanker.

Darmpoliepen verwijderen
De afgelopen jaren is de techniek om een poliep uit de dikke darm te verwijderen eenvoudig en veilig geworden.
het gebeurt met behulp van een flexibele 'kijkslang'(endoscoop). Via deze kijkslang wordt een metalen lusje ingebracht dat om de poliep wordt gelegd en vervolgens strak wordt aangetrokken. Daarna wordt een elektrische stroom door het metalen draadje gevoerd, waardoor de poliep wordt los gebrand van zijn omgeving. Op deze manier zijn bijna alle poliepen te verwijderen.
Hoewel het onderzoek vervelend en soms pijnlijk is, doet het losbranden van de poliep geen pijn, omdat het darmslijmvlies gevoelloos is. Alleen zeer grote poliepen of gezwellen die al in de darmwand zijn doorgeroeid, moeten operatief worden verwijderd.

Hoe weet je of je een poliep of een kwaadaaardig gezwel hebt?
Helaas kunnen darmpoliepen en (andere) darmgezwellen vaak lange tijd aanwezig zijn zonder dat zij klachten veroorzaken. Daarom is het bij mensen de klachten hebben, soms te laat: dan is een kwaadaardig gezwel al doorgegroeid en/ of uitgezaaid. Goedaardige en zelfs  kwaadaardige darmgezwellen worden dikwijls bij toeval ontdekt, wanneer om andere reden onderzoek van de dikke darm wordt verricht. Er zijn natuurlijk wel zogenaamde 'alarmsignalen', klachten die medisch onderzoek noodzakelijk maken. Wat betreft darmpoliepen (of darmkanker) zijn dat de volgende symptonen:

- Bloed bij de ontlasting:
Aambeien kunnen de oorzaak zijn van bloed bij de ontlasting. Het bloed kan echter ook van 'hogerop' uit de darm komen.
Daarom moet bloed in of op de ontlasting altijd aanleiding zijn voor een grondig inwendig onderzoek.

- Blijvende verandering in de stoelgang
Wanneer iemand gedurende meer dan een paar weken 'verstopt' is, of juist vaker ontlasting heeft dan vroeger, kan de oorzaak een poliep of een darmgezwel zijn en is onderzoek noodzakelijk.

- Hardnekkige buikklachten
Wanneer iemand langdurig buikklachten heeft, zal onderzoek door de huisarts plaatsvinden. Verdwijnen de klachten niet na eenvoudige maatregelen, zoals een dieet of medicijnen, dan volgt er meestal verwijzing naar een speciaist. De specialist zal dan vaak röntgenfoto's van de dikke darm maken en/ of endoscopisch onderzoek doen.
Grote, goedaardige poliepen kunnen precies dezelfde klachten geven als een kwaadaardig darmgezwel. Dit betekent dat de genoemde klachten dus niet op kanker hoeven te wijzen, maar onderzoek is natuurlijk wel nodig.

Is darmkanker te voorkomen?
Helaas is de oorzaak waardoor darmpoliepen en darmkanker ontstaan, onbekend.
Uit onderzoek bij mensen uit verschillende gebieden in de wereld blijkt wel dat voeding invloeden heeft. Het 'westerse' voedsel met veel vlees en dierlijk vet en weinig vezelstoffen lijkt niet goed te zijn. Echte harde bewijzen ontbreken op dit moment nog. Toch is gezonde voeding (minder vet en veel verse groente en fruit) wel aan te bevelen om darmpoliepen te voorkomen. Daarnaast kan in veel gevallen darmkanker worden voorkomen door het verwijderen van iedere darmpoliep die wordt gevonden.

Hoe wordt onderzocht op een poliep kwaadaardig is?
Met het blote oog is niet te zien of een poliep kwaadaardig is en dat kan ook niet met een endoscoop. Zekerheid hebben we pas wanneer een poliep onder de microscoop is onderzocht. Daarom is het dus nodig de poliep in zijn geheel te verwijderen en voor nader onderzoek op te sturen.

Waarom wordt niet iedereen onderzocht?
Het is in de praktijk onmogelijk om alle mensen (dus ook iedereen zonder klachten) met behulp van een coloscopie te onderzoeken. We moeten ons dus beperken tot mensen met een verhoogd risico.

Wie heeft een verhoogd risico?
Van sommige mensen kan worden gezegd dat zij een verhoogd risico hebben op het krijgen van darmpoliepen.

- Darmkanker of darmpoliepen in de familie
In sommige families zijn meer mensen met darmpoliepen en/of darmkanker dan in andere families. Het is te overwegen om in de families waar het vaak voorkomt, de broers, zussen en kinderen van deze patiënt van tijd tot tijd te onderzoeken.

Er bestaat ook een erfelijkeziekte 'familiaire polyposis', waarbij vele honderden grote en kleine poliepen in de dikke darm aanwezig zijn. Het is bekend dat dergelijke patiënten, wanneer ze niet worden behandeld, vrijwel zeker darmkanker zullen krijgen. De behandeling bestaat uit het verwijderen van de gehele dikke darm. Dit is een ingrijpende operatie, maar je kunt er redelijk goed mee leven. Het is tenslotte beter dan het krijgen van darmkanker.
Gelukkig is deze ziekte betrekkelijk zeldzaam.

- Darmkanker of darmppoliepen in het verleden
Iemand bij wie vroeger al eens een poliep of ander darmgezwel is verwijderd,  heeft een grotere kans om in de toekomst nog eens een gezwel te krijgen. Daar gaan weliswaar vaak jaren overheen, maar het is verstandig om eenmaal in de paar jaar het darmonderzoek te herhalen. Is er ooit één poliep verwijderd, dan is het risico veel kleiner dan wanneer meer poliepen zijn verwijderd. Jaarlijks worden er bij ongeveer 5000 mensen één of meer poliepen uit de dikke darm verwijderd en zij vormen dus op dit moment de grootste risicogroep.

Hoe lang gaat de controle door?
Nieuwe poliepen ontstaan vaak pas na vele jaren. Daarom is 'levenslange' controle in principe nodig, ook (en juist) wanneer er helemaal geen klachten zijn. Als je darmkanker wil voorkomen, dan moet je namelijk gaan zoeken naar nog niet kwaadaardige afwijkingen bij mensen die juist géén klachten hebben. Het spreekt vanzelf dat op hoge leeftijd andere factoren bij het beleid gaan meespelen, zoals de algemene gezondheid en risico's in verband metandere aanwezige ziekten.